Art. 48 Prawa budowlanego reguluje postępowanie w przypadku samowoli budowlanej, polegającej na budowie albo wybudowaniu obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Art. 48 Prawa budowlanego reguluje postępowanie w przypadku samowoli budowlanej, polegającej na budowie albo wybudowaniu obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Należy pamiętać, że to na stronie postępowania, a nie na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek udowodnienia, iż obciążający ją wymóg uzyskania pozwolenia na budowę czy zgłoszenia został spełniony.

[Wyrok NSA w Warszawie z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 488/05].

Zasady i procedury opisane w art. 48 Prawa budowlanego odnoszą się wyłącznie do budowy obiektu budowlanego (lub jego części) bez wymaganego pozwolenia na budowę. Pojęcie budowy należy przy tym rozumieć zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, tj. przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego.

Dlatego art. 48 Prawa budowlanego ma zastosowanie wyłącznie do budowy, nie zaś wszelkich robót budowlanych wykonanych czy wykonywanych bez pozwolenia albo zgłoszenia bądź mimo wniesienia sprzeciwu. Istotne jest, że art. 48 Prawa budowlanego dotyczy obiektu budowlanego lub jego części. Nie można go więc stosować do urządzenia, które nie jest kwalifikowane jako obiekt budowlany.

W przypadku innych robót budowlanych niż budowa obiektu budowlanego, wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź mimo wniesienia sprzeciwu, zastosowanie mają przepisy art. 50–51 Prawa budowlanego. Zatem organy nadzoru budowlanego, w przypadku nielegalnych robót budowlanych takich, jak nadbudowa bądź rozbudowa obiektu mają obowiązek stosować procedurę określoną w art. 48–49 bądź 49b Prawa budowlanego. Stosowanie w tym przypadku procedury naprawczej jest niedopuszczalne.