Sieci wodno-kanalizacyjne bardzo często muszą zostać poprowadzone przez działkę osoby trzeciej, która nie zawsze wyrazi zgodę na taką inwestycję. Dlatego przepisy przewidują szczególny tryb pozwalający przeprowadzić sieci przez działkę gdy jej właściciel nie chce wyrazić zgodę na udostępnienie swojej nieruchomości dla wykonania niezbędnych prac.

Sieci wodno-kanalizacyjne bardzo często muszą zostać poprowadzone przez działkę osoby trzeciej, która nie zawsze wyrazi zgodę na taką inwestycję. Dlatego przepisy przewidują szczególny tryb pozwalający przeprowadzić sieci przez działkę gdy jej właściciel nie chce wyrazić zgodę na udostępnienie swojej nieruchomości dla wykonania niezbędnych prac.

Szczególny tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może wynikać z decyzji administracyjnej starosty wydanej na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze zmianami) – dalej też „ugn”.

Art. 124. ust 1. ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że: „Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.”

Zgodnie z art. 124 ust. 1a ugn w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. (tj. gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony) lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji zezwalającej na przeprowadzenie lub zakładanie określonych urządzeń. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

W jednym z wyroków Sąd Najwyższy wyjaśniając ograniczenie własności przewidziane w art. 124 ugn wyjaśniał, że mając na względzie specyfikę uprawnień inwestora w zakresie dostępu do nieruchomości z racji wzniesionych na tej nieruchomości urządzeń infrastruktury technicznej, należy przyjąć iż właściciel nieruchomości doznaje w takim przypadku ograniczeń w skutkach podobnych obciążeniu nieruchomości służebnością gruntową. Jej specyficzne cechy podmiotowe i przedmiotowe różnią ją jednak tak dalece od kodeksowych służebności gruntowych, że nie można do niej stosować reguł rządzących tymi drugimi, zwłaszcza w zakresie roszczeń właściciela nieruchomości wobec uprawnionego. Źródła tej odpowiedzialności nie można także poszukiwać na tle kodeksowych przepisów o roszczeniach wyrównawczych (art. 224-230 k.c.). Mają one wprawdzie zdecydowanie cywilnoprawny charakter, ale ich podstawę materialną stanowią wymienione już przepisy art. 124 ust. 4 i 6 w zw. z art. 128 ust. 4 ugn. Przewidziane tymi przepisami odszkodowanie podlega ocenie w myśl ogólnych reguł określonych w art. 361-363 k.c. w wymiarze czasowym zdarzeń wyrządzających szkodę. Do roszczeń tych stosuje się przepisy ogólne kodeksu cywilnego o przedawnieniu. [